5 vragen aan 12 mei 2020

Gemeente Rotterdam versnelt de energietransitie

Woningcorporaties moeten grote stappen zetten voor de verduurzaming van hun woningen. Hiervoor werken ze veel samen met de gemeente, daar ligt immers het beleidsplan van de stad. Hoe zit het met het aanpakken van sociale huurwoningen in Rotterdam? Sven Ringelberg, adviseur duurzaamheid bij gemeente Rotterdam, vertelt over de huidige situatie en geeft ons een kijkje in de toekomst.

Aardgasvrij in 2050: hoe pakt een grote gemeente zoals Rotterdam dat aan?

Woningcorporaties zien we als partner van de gemeente. We maken prestatieafspraken om de verduurzaming door te voeren. Dit zijn een reeks ambities en plannen van de gemeente, die bij de woningcorporaties worden neergelegd om mee aan de slag te gaan. Een complex proces, vooral in een grote stad als Rotterdam, waar veel belangen aan vastzitten. De wijkaanpak aardgasvrij is een belangrijke methode. Wanneer ben je echt aardgasvrij als gemeente? Het einde van de levensduur van aardgas is immers in zicht. De gemeente wil de kosten van de transitie zo laag mogelijk houden. 

Je kunt als gemeente veel ambities hebben, maar je hebt ook te maken met de portemonnee van een andere partij en externe beïnvloedingsfactoren. Dus dan ga je in gesprek met de woningcorporaties om tot een gezamenlijk plan te komen.

Hoe staan woningcorporaties dan tegenover de verduurzamingstransitie?

Ze zien het wel als een opgave, om en nabij 40% van de woningen in Rotterdam zijn eigendom van wooncorporaties. Tegelijkertijd zijn woningcorporaties de startmotor voor de verduurzaming van de stad en het land.

In het verleden is bijvoorbeeld het gasnetwerk snel uitgerold omdat woningcorporaties – destijds in de vorm van gemeentelijke bedrijven – hierin investeerden. De kosten voor dit gasnetwerk en de aansluitingen werden op deze wijze een stuk lager, waardoor ook particulieren betaalbaar konden overstappen.

Het is dan ook logisch dat deze zelfde groep – nu in de vorm van woningcorporaties – de vraag wordt gesteld om te starten met het verduurzamen van woningen. Echter hebben ze hier wel ruimte voor nodig, zowel financieel gezien als met betrekking tot wet- en regelgeving. Dit kan onder andere met de renovatieversneller, een aanpassing van de verhuurdersheffing of subsidies voor bijvoorbeeld warmtenetten. De gemeente Rotterdam ondersteunt en adviseert de woningbouwcorporaties en netbeheerders om de transitie zo efficiënt en goedkoop mogelijk te maken.

Je noemt warmtenetten. Is dit dan dé oplossing voor de toekomst?

Dit verschilt per gemeente. De aanleg van warmtenetten – ofwel stadsverwarming – zou een oplossing kunnen zijn voor een stad als Rotterdam. Er is veel restwarmte en er zijn weinig (beschikbare) vierkante meters om elektriciteit op te wekken. Naast het gebruiken van bestaande gebouwen voor energieopwekking (daken) is een warmtenet is de meest logische én betaalbare oplossing, zoals ook op de WAT-Kaart te zien is. Gemeenten hebben hierin de regie en moeten onder andere met woningcorporaties samen aan de slag om dit bij de bewoner te krijgen. Je wil dat iedereen meekan in de energietransitie, dus er wordt onder andere gekeken naar een integrale wijkaanpak voor de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.

Er zijn veel gemeenten die met dit vraagstuk worstelen. Delen jullie informatie?

Natuurlijk. Gemeenten hebben veel contact met het Ministerie van Binnenlandse Zaken, om bijvoorbeeld te kijken naar de kwaliteitsnormen van woningen en wat het betekent voor een stad om naar aardgasvrij te gaan. Ook onderling spreken grote steden elkaar veel. Dan merk je dat de grootstedelijke en landelijke problematiek enorm verschilt. Zo wordt er in de grotere steden gekeken of collectieve warmtebronnen een rol kunnen spelen in de energietransitie, terwijl er landelijk wordt gekeken naar individuele oplossingen.

Het is ook niet altijd mogelijk om energieoplossingen één op één toepasbaar te maken voor iedere gemeente. Er zijn grote verschillen in bijvoorbeeld het type bewoner, bezit maar ook financieel gezien. Toch zijn er ook vergelijkbare problemen waar je elkaars hulp kunt gebruiken. Zo werk je langzaamaan samen naar de nieuwe normen van de energietransitie.

Als laatste vraag, wat is je ambitie voor de toekomst?

Ik vind het al heel knap als we vanuit de huidige pilots richting aardgasvrij wonen kunnen komen tot een gestandaardiseerde aanpak. Door helder te hebben wat minimaal nodig is voor een woning en kwaliteitseisen te zetten, is het mogelijk om woningpakketten samen te stellen. Een basis geïsoleerd huis, en dan kun je altijd meer toevoegen als je dat wilt. Maar dan kun je wel verhuurders vragen om hun huizen tot een bepaalde mate te isoleren – de minimale isolatiekwaliteit - en te voldoen aan de netto warmtevraag. Vervolgens kan er in de toekomst altijd nog gekeken worden naar duurzame moleculen zoals groen gas of waterstof. Er komen regelmatig interessante innovaties voorbij. Zo denk ik zelf dat koelen het verwarmen van de 21e eeuw wordt. We gaan zien wat de toekomst brengt.


Op transitiepaden.nl deelt Sven meer over zijn visie en kennis over de energietransitie.

Meer weten?

Jan Couvert

Neem contact op met Jan Couvert

Commercieel directeur Energiewacht West